czwartek, styczeń 18, 2018

Ścieżka historyczno - edukacyjna

Kościół ewangelicki i stary cmentarz

Reformacja i nauki Lutra w Miedziance zostały przyjęte bardzo późno.

 

18 marca 1551 r. (po reformacji), nastąpiło powołanie pierwszego ewangelickiego kaznodziei w Miedziance. Był nim Balthazar Tilisch. Pierwszym nauczycielem luterańskim w Miedziance był jego brat Georg. Dopiero w 1555 r. po śmierci katlolickiego księdza, budynek istniejącego dziś kościoła przejął Baltazar Tilisch. Mimo przejęcia kościoła, nabożeństwa do 1570 r. odbywały się jednej z kamienic, ze względu na zaniedbania ówczesnych właścicieli Miedzianki.

W 1637 roku wojska chorwackie podpaliły Miedziankę (głównie drewnianą). W trakcie tego pożaru, 9 czerwca, spłonął budynek kościelny. Ludność ewangelicka Miedzianki i okolic rozpoczęła jego odbudowę jeszcze tego samego roku. Powstał budynek murowany z czterokontną wieżą, 3 dzwonami i zegarem. Na ołtarzu była postać ukrzyżowanego Chtystusa.

Do zakończenia konfliktu pomiędzy katolikami i protestantami przyczynił się pokój westfalski (1948 r.). Po przybyciu 28 marca 1654 r. Komisji Redukcyjnej nastąpiło odebranie ewangelikom nowo wybudowanego kościoła. Nastał wówczas trudny czas dla ewangelików. W latach 1654 – 1742 musieli oni odbywać swoje nabożeństwa w ukryciu. Zbierali się wokół góry Wołek, powyżej wsi Mniszków i Gniewczyce. Dość często nabożeństwa odbywały się w okolicy Zamku Bolczów i okolicznych skałach (jak Piec, Skalny Most). Niektórzy korzystali z nabożeństw odprawianych w Kościołach Pokoju w Jaworze i Świdnicy. Dziś obiekty te są objęte ochroną UNESCO.

Zwolnienie swoistego ucisku lokalnych ewangelików nastąpiło w 1709 r. dzięki udostępnieniu Kościoła Łaski w Jeleniej Górze (dziś Kościół Garnizonowy…..), do którego mogli uczęszczać.

Po objęciu władania nad tym terenem przez Prusy, ewangelicy wystąpili o zezwolenie na wybudowanie Domu Bożego. Złożono podanie do Króla pozwolenie na budowę i koncesję. 28 stycznia 1742 r. poświęcono nową kaplicę. Budynek powstał na środku rynku Miedzianki, poniżej budynku kościoła katolickiego. Ściany były z „muru pruskiego”

W 1742 – 1767 r. Pastorem był Johann Friedrich Conrad.

Wielki pożar w Miedziance (12 października 1824 r.), który pochłonął kościół ewangelicki i katolicki oraz obie szkoły. Po pożarze ewangelicy korzystali z kościoła Janowicach Wielkich. Zewsząd nadchodziła pomoc i datki pieniężne. Z sąsiednich gmin ludzie służyli transportem. Dwór w Miedziance wsparł finansowo.

Z 1828 r. pochodzi dokument opisujący położenie kamienia węgielnego pod nowy kościół. „W końcu znaleziono bezpieczny pod względem pożarowym plac pod kościół ewangelicki, który należał do katolickiego proboszcza Suckela i został on od niego odkupiony. Budowa nowej świątyni odbywała się w latach 1824 – 1826. Taka budowa nie byłaby możliwa, gdyby nie wsparcie finansowe ze strony króla Fryderyka Wilhelma III w kwocie 11000 talarów. Zostały ponadto przez niego ofiarowane dzwony odlane w 1827 r. Kościół został zaprojektowany przez radcę budowlanego Neumanna z Legnicy. 12 listopada 1826 r. kościół ewangelicki został poświęcony. Podczas uroczystości brał udział brat króla, książę Fryderyk Wilhelm z żoną i synem księciem Adalberta.

Kościół był bardzo bogato zdobiony. Jego architektura pozwalała pomieścić bardzo dużą liczbę wiernych. Wraz z wysiedleniem mieszkańców po II wojny światowej, kościół przestał być użytkowany. Z biegiem lat postępował proces niszczenia. W 1974 r. żołnierze z korpusu bezpieczeństwa wewnętrznego podłożyli ładunki wybuchowe i wysadzili kościół w powietrze. Dziś pozostałością jest po nim jest starodrzew, który kiedyś go otaczał.

 

Cmentarz

Obecnie już nie istnieje. Pamiątką po nim jest pomnik ufundowany w 1999 roku przez ludność niemiecką ku pamięci pochowanych tu osób oraz ruiny zabudowy cmentarnej na jego obrzeżach. Cmentarz otoczony murem leżał około 50 m za zamkniętą zabudową Miedzianki, z którego roztaczał się piękny widok na góry (Karkonosze) i lasy. Ostatnim grabarzem był Alfred Neumann z domu górniczego. Po II wojnie światowej cmentarz został zlikwidowany. Część nagrobków z została rozkradziona. Niektórzy mieszkańcy okolic wykorzystywali je do umacniania murów oporowych przy domach.

Ciekawostki

Festiwal czereśni w Mniszkowie

W czerwcu i lipcu, kiedy dojrzewały czereśnie – odbywał się tam festiwal czereśni. Przy drodze do Gniewczyc – w okolicy gospody, montowano stragany, na których można było nabyć m.in. lokalne owoce. Ludzie w tym czasie hucznie się bawili. Młodzi mieszkańcy przeprowadzali zawody plucia pestkami do pustych szklanek (choć nie było to dobrze widziane).

W gospodzie odbywał się coroczny bal karnawałowy. Okoliczni mieszkańcy licznie przychodzili się bawić. Do tych zabaw często przygrywał zespół z Miedzianki.

  • miedzianka i mniszkow-096.jpg
  • miedzianka i mniszkow-078.jpg
  • miedzianka i mniszkow-082.jpg
  • miedzianka i mniszkow-093.jpg
  • miedzianka i mniszkow-053.jpg
  • browar-002.jpg
  • miedzianka i mniszkow-067.jpg
  • miedzianka_mniszkow-008.jpg
  • miedzianka i mniszkow-065.jpg
  • browar-001.jpg
  • miedzianka i mniszkow-081.jpg
  • miedzianka i mniszkow-080.jpg
  • kosciol_cmentarz-006.jpg
  • miedzianka i mniszkow-036.jpg
  • miedzianka i mniszkow-025.jpg
  • kosciol_cmentarz-005.jpg
  • miedzianka i mniszkow-060.jpg
  • miedzianka i mniszkow-074.jpg
  • miedzianka i mniszkow-095.jpg
  • miedzianka i mniszkow-066.jpg