czwartek, styczeń 18, 2018

Ścieżka historyczno - edukacyjna

Laboranci

W Mniszkowie i Miedziance nie tylko zajmowano się górnictwem i tkactwem, ale również zbieractwem ziół.

Wyrób medykamentów pochodzących z darów przyrody był wówczas jedynym rozwiązaniem problemów zdrowotnych dla okolicznej ludności. Okres renesansu przyniósł ze sobą wynalazek druku, a co za tym idzie, możliwość upowszechniania wiedzy.

Podobno pierwszym drukowanym zielnikiem w języku łacińskim było włoskie Herbarium Apuleiusa Platonicusa. Wydane zostało ono w Rzymie w roku 1481. Herbarze zawierały w ówczesnych czasach rozległą ogólną wiedzę przyrodniczą, którą ludzie mogli wykorzystać do własnych potrzeb. Zawierały one informacje o przydatności poszczególnych roślin, ich uprawie i najlepszych okresach zbiorów. Ponadto opisywały takie zabiegi, jak upuszczanie krwi, stawianie baniek, opatrywanie ran, oraz dotyczące wykonywania różnych zabiegów medycznych.

Do najbardziej popularnych polskich opracowań tego typu należały wtedy: Herbarz polski Marcina z Urzędowa, wydany drukiem w Krakowie w 1595 r. oraz Zielnik Syreniusza, opublikowany również w Krakowie w 1613 r. Ten ostatni opisywał 765 roślin, co sprawiało, że było to wówczas najobszerniejsze opracowanie dotyczące ziołolecznictwa w Europie.

Tych, co zajmowali się ziołami nazywano różnie: laborantami, uzdrawiaczami, olejkarzami, kopaczami korzeni, czy  zbieraczami ziół.

Najintensywniej  w Sudetach labornactwo rozwijało się w Karkonoszach. W XVI wieku zaczęto rozpowszechniać w Europie wytwarzanie zielników, zawierających ususzone rośliny. Nazywano je zimowymi ogrodami, żywymi zielnikami i suchymi ogrodami. W XVIII wieku dziedzina ta osiągnęła szczyt rozwoju, kiedy to kilkudziesięciu laborantów zostało zrzeszonych w cechu, który był podległy jeleniogórskiemu lekarzowi miejskiemu. Produkty pochodzące z tego regionu trafiały nie tylko na lokalny rynek. Można było je nabyć nawet w Lipsku.

W regionie Rudaw Janowickich, Karkonoszy i Gór Izerskich rośliny o właściwościach leczniczych były zbierane od wczesnej wiosny. Jednymi z pierwszych był podbiał pospolity, pierwiosnek lekarski, czy krokus. Ponadto pozyskiwano pąki sosny, brzozy, korę wierzby, czy kasztanowca, a także korzeń mniszka i pokrzywy. Kolejne pory roku dostarczały innych roślin o zróżnicowanych właściwościach. Aby zgromadzić odpowiednią ilość materiału, zielarze po zbiorze starali się jak najbardziej skrócić czas ich suszenia. Wiadomym było, że długie więdnięcie roślin powoduje znaczną utratę ich właściwości leczniczych. Przeprowadzanie procesu suszenia w nienależyty sposób mogło spowodować zniszczenie całego zbioru. Zielarze doskonale wiedzieli, w jakich warunkach należy suszyć kwiaty, czy liście (zaciemnione pomieszczenia) oraz korzenie i kłącza.

Wspomniany Paracelsus bardzo mocno podkreślał, że „we wszystkim jest trucizna i nie masz nic bez trucizny, a tylko od dawki zależy, czy trucizna okaże się trucizną, czy nie.” Okoliczni zielarze bardzo dobrze znali wysokotoksyczne rośliny, m.in. rumianek, pierwiosnki, krwawnik, czy glistnik jaskółcze ziele.

Niestety, z powodu decyzji władz pruskich, rzemiosło laborantów pod koniec XVIII wieku zaczęło ulegać zanikowi. Już w 1790 roku ograniczono liczbę wytwarzanych leków z 200 do 46. Definitywny koniec przyniósł rok 1843, kiedy to wyszedł zakaz przyjmowania nowych adeptów do cechu zielarskiego. Oczywistym efektem tego było stopniowo postępujące zapomnienie tego fachu.

 

Ciekawostki

Historia osobliwego rabusia z Dworu w Miedziance

Z Dworem w Miedziance wiąże się ciekawa historia. Pod koniec I wojny światowej w pałacu mieszkało dwóch kawalerów oraz dwie niezamężne siostry, z służbą i dwórkami. Mężczyźni ze względu na swój kawalerski wiek, uchodzili za dziwaków i często lubili wypić. Pewnego razu, do późnej nocy raczyli się trunkami w winiarni.

Więcej…
  • browar-001.jpg
  • miedzianka i mniszkow-094.jpg
  • miedzianka i mniszkow-082.jpg
  • miedzianka i mniszkow-091.jpg
  • miedzianka i mniszkow-055.jpg
  • kosciol_cmentarz-002.jpg
  • miedzianka i mniszkow-058.jpg
  • miedzianka i mniszkow-029.jpg
  • miedzianka_mniszkow-002.jpg
  • miedzianka i mniszkow-031.jpg
  • miedzianka i mniszkow-093.jpg
  • miedzianka i mniszkow-056.jpg
  • kosciol_cmentarz-001.jpg
  • miedzianka_mniszkow-008.jpg
  • browar-009.jpg
  • browar-018.jpg
  • miedzianka i mniszkow-033.jpg
  • miedzianka i mniszkow-022.jpg
  • miedzianka i mniszkow-030.jpg
  • miedzianka i mniszkow-047.jpg